Jacob Benckes (1637-1677)

Rijksarchivaris en maritiem historicus J.C. de Jonge publiceerde tussen 1833 en 1848 de serie De geschiedenis van het Nederlandsche Zeewezen. De Jonge was daarmee de eerste en tot voor kort ook de laatste die daadwerkelijk onderzoek heeft gedaan naar de zeeofficier Jacob Benckes. Alle latere publicaties over Benckes zijn gebaseerd op het werk van De Jonge, die zich beperkte tot diens belangrijkste verdiensten voor de zeestrijdmacht. Benckes afkomst en bestaan als koopvaardijschipper zijn nooit onderzocht.

Jacob Benckes kwam in Koudum ter wereld en woonde daar de eerste twintig jaar van zijn leven. Daarna woonde hij in Staveren en vervolgens in Amsterdam. Zijn naam wordt in de Nederlandse traditie vaak als Binckes geschreven, maar zelf schreef hij altijd Benckes.Vanaf 1656 was hij koopvaardijschipper, zoals bijna al zijn mannelijke familieleden. Omstreeks 1664 monsterde hij aan bij de admiraliteit van Amsterdam, waar hij vlot een positie als kapitein-ter-zee verwierf. Zijn carrière als zeeofficier viel deels samen met die van de bekende admiralen Michiel de Ruyter en Cornelis Tromp. Benckes was betrokken bij de beroemde tocht naar Chatham in 1667, deel uitmakend van het selecte gezelschap kapiteins dat daadwerkelijk de Theems en de Medway opvoer en de Engelse schepen vernietigde. In de Middellandse zee regio nam hij deel aan het bestrijden van Noordafrikaanse zeerovers in 1670. In 1673 heroverde hij Nieuw Amsterdam (New York) op de Engelsen, samen met een Zeeuwse collega. Twee jaar later vervulde hij een belangrijke missie namens de Staten-Generaal naar de Oostzee, met het als doel het open houden van de Sont tussen Denemarken en Zweden, ten behoeve van de koopvaardijvloot. Benckes kwam om het leven op 12 december 1677 tijdens een expeditie naar West-Indië, in een zeer geweldadig gevecht op het Caribische eiland Tobago toen zijn fort werd overvallen door de Fransen.

Publikaties:

'Jacob Benckes heroverde Nieuw-Nederland' in: Peter de Haan en Kerst Huisman (red.) Gevierde Friezen in Amerika (Leeuwarden, New York 2009). Ook verschenen in het Engels als Famous Frisians in America, uitgegeven ter gelegenheid van het 400 jarig bestaan van New York.

'De parentelen van Bencke Abes en Otte Jacobs Hinnema van Koudum' in: Ype Brouwers, Anne Hielke Lemstra, Pieter Nieuwland en Jarich Renema (red.) Genealogysk jierboek 2014 Genoemde namen zijn die van de oudst bekende stamvaders van Jacob Benckes. Bencke en Otte leefden in de 16e eeuw en hun families zijn in het artikel gevolgd tot ongeveer het jaar 1811, toen de burgerlijke stand werd ingesteld. Het artikel is Nederlandstalig en omvat 154 pagina's. Het vervangt de inmiddels verouderde informatie die voorheen op deze website te vinden was.

Naar verwachting verschijnt in het voorjaar van 2015 mijn manuscript Jacob Benckes en zijn wereld.

Koudum, 18 december 2014

Jan de Vries

jandevries58 AT gmail.com

Portret van Jacob Benckes geschilderd door Nicolaas Maas, eigendom van het Metropolitan Museum te New York

 

 

 

 

 

 

 

 

De grietenij Hemelumer Oldephaerd en Noordwolde uit Beschrijvinge van de Heerlyckheydt van Frieslandt (1664)

 


Links

Website Koudum

Nostalgisch album van Koudum

Tobago (Wikipedia)

Uitzending van het radioprogramma Ongehoord d.d. 18 juli 1995 over Tobago en Benckes